Coğrafi işaret ihlali, tescilli bir coğrafi işaretin – Türk Lirası olarak değerlenen ve özgün üretim bölgesiyle özdeşleşmiş bir ürünün – izinsiz kullanılması ya da taklit edilmesidir. Hak sahibi üreticiler ve birlikler, Sınai Mülkiyet Kanunu'nun coğrafi işaretlere ilişkin hükümleri çerçevesinde hem hukuki hem de idari yollara başvurabilir. Bu sayfa, coğrafi işaret ihlalinin hukuki niteliğini, başvuru yollarını ve pratik adımları açıklamaktadır.
Markasını veya ürününü coğrafi bir işaret olarak tescil ettirmiş üreticiler için ihlal, yalnızca ekonomik kayıpla kalmaz; özgün ürünün itibarını ve tüketici güvenini de doğrudan zedeler. Pazaryerlerinde satışa çıkan taklit ürünler, orijinal üreticiden ziyade coğrafi bölgenin tamamının imajına zarar verebilir. Hareketsizlik, hakkın fiilen kullanılmaz hâle gelmesine zemin hazırlar.
Aşağıda ihlal kavramının tanımını, korunma yollarını adım adım, gerekli belgeleri, tipik riskleri ve SahteAvcı'nın bu süreçte nasıl destek sağladığını bulacaksınız.
Coğrafi işaret, belirli bir bölgeyle özdeşleşmiş kalite, itibar veya diğer niteliklere sahip ürünleri ifade eden bir tescil türüdür. Türkiye'de bu haklar TÜRKPATENT nezdinde tescil edilir; tescil, hak sahipliğini kamuya açık biçimde belgeler. Mevzuata göre marka koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır ve yenilenebilir; ancak coğrafi işaret tescilinde süre sınırı bulunmaz; hak, bölge ile ürün niteliği arasındaki bağ korunduğu sürece devam eder.
İhlal ne zaman gerçekleşir? Tescilli bir coğrafi işareti taşıyan ürünün belirlenen üretim bölgesi dışında üretilmesi, ambalajında veya tanıtım materyallerinde bu işaretin izinsiz kullanılması ya da tüketicide bölgeyle ilişki izlenimi yaratacak biçimde taklit edilmesi durumlarında ihlal söz konusu olur. Pazaryerlerinde bu ihlal genellikle şu biçimlerde görülür: ürün başlığında veya açıklamasında tescilli coğrafi adın geçmesi, ambalaj görselinin orijinaline yakın tasarlanması, fiyatın bölgesel özgün ürünün çok altında sunulması.
Bir satıcının ilanında "replika" veya "benzeri" gibi ifadelerin yer alması ihlali ortadan kaldırmaz. Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında, ürünün imitasyon olduğunun belirtilmesi hukuki sorumluluğu kaldırmaz.
Türkiye'de coğrafi işaretlerin korunması esas olarak Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında düzenlenir. Bu kanun; tescil koşullarını, hak sahipliğini, ihlal türlerini ve yaptırımları bir arada ele alır. Coğrafi işaretler bakımından tescil başvurusu; üretici birlikleri, kamu kurumları veya bireysel üreticiler tarafından TÜRKPATENT'e yapılabilir.
Tescilsiz bir coğrafi adın kullanımında Sınai Mülkiyet Kanunu'nun koruma hükümleri doğrudan devreye girmez. Bu durumda haksız rekabete ilişkin ticaret hukuku hükümleri uygulanabilir. Dolayısıyla tescil, hukuki yolların açık tutulması bakımından temel koşuldur.
Pazaryeri boyutunda ise ayrıca elektronik ticaret mevzuatı devreye girer. Elektronik ticaret mevzuatına göre pazaryeri, hak sahibinin şikâyetini aldıktan sonra ilgili ürünü en geç 48 saat içinde yayımdan kaldırmakla yükümlüdür. Şikâyetin geçerli sayılması için belirli biçim şartlarına uyulması gerekir; eksik şikâyetler işleme alınmaz.
Marka tecavüzü suçundan farklı olarak, coğrafi işaret ihlallerinde uygulanan yaptırımlar her zaman aynı izlekte yürümez; davanın niteliğine ve ihlal biçimine göre hukuki yol farklılaşır. Bu nedenle bir avukattan destek almak, sürecin doğru zeminde ilerlemesi için kritik önem taşır. SahteAvcı avukatlık hizmeti vermez; talep hâlinde iş birliği yaptığımız bağımsız hukuk bürolarına yönlendirme yapar.
Coğrafi işaret ihlaliyle karşılaşan hak sahipleri birkaç paralel yolu birlikte değerlendirebilir. Bu yollar birbirini dışlamaz; aksine birlikte yürütüldüğünde daha etkili sonuç verir.
Bu yolların hangisinin önceliklendirilmesi gerektiği, ihlalın niteliğine, delil durumuna ve hak sahibinin hedeflerine göre değişir. Hangi yolun izleneceğini belirlemek için bağımsız bir avukattan görüş alınması şiddetle tavsiye edilir. Pazaryerinde yürütülen takedown süreciyle mahkeme yolunun paralel yürütülmesi mümkündür; ancak süreçler birbirini etkileyebileceğinden koordinasyon önemlidir. Pazaryerinin hukuki sorumluluğunun sınırları ve dava açma koşulları konusunda ayrıca incelediğimiz bir kaynağa da başvurabilirsiniz.
Hangi yol izlenirse izlensin, başvurunun sağlam bir belge zeminine oturması sürecin seyrini doğrudan etkiler. Eksik belgeyle yapılan şikâyet, elektronik ticaret mevzuatı uyarınca işleme alınmaz.
| Belge | Amacı | Dikkat edilmesi gereken |
|---|---|---|
| TÜRKPATENT tescil belgesi | Hak sahipliğini ispatlar | Güncel ve geçerli olmalı; yenileme süresi dolmamış olmalı |
| İhlale konu ilanın ekran görüntüsü | İhlalin varlığını belgeler | URL, tarih ve satıcı bilgisi görünür olmalı; tercihen zaman damgalı |
| Ürün görselleri ve açıklaması | Tescilli işaretin ihlal biçimini gösterir | Orijinal ile karşılaştırmalı sunum etkiyi artırır |
| Hak sahibi kimlik/yetki belgesi | Başvuranın yetkili olduğunu gösterir | Birlik adına başvurularda temsil belgesi gerekir |
| İhlal gerekçesi yazısı | Hangi kullanımın neden ihlal oluşturduğunu açıklar | Teknik ve hukuki gerekçe birlikte sunulmalı |
| Gerçeğe aykırı beyandan sorumluluk beyanı | Mevzuatın aradığı zorunlu unsur | Platformun belirlediği formata uygun olmalı |
Belgelerin hem içeriği hem de sunuş biçimi önem taşır. Platformun dâhili şikâyet sistemi belirli alanların doldurulmasını zorunlu kılarken, noter veya KEP kanalında sunulan başvurularda yazılı gerekçenin eksiksiz olması beklenir. Delil paketi ne kadar sağlam olursa, pazaryerinin 48 saatlik kaldırma yükümlülüğünü yerine getirmesi o kadar hızlı gerçekleşir.
Coğrafi işaret ihlallerinde hareketsiz kalmak birkaç farklı risk taşır. Bunların bir kısmı ekonomik, bir kısmı ise hukuki niteliktedir.
Piyasada uzun süre kalan taklit ürünler, tüketicilerin zihninde orijinalin kalite algısını bozar. Bu, salt itibar kaybı değil; somut ciro kaybına dönüşen bir süreçtir. Öte yandan, ihlalin sürmesine göz yummak, ilerleyen dönemde "zımni onay" tartışmalarına zemin açabilir. Hak sahibinin bilgi sahibi olmasına karşın uzun süre hareketsiz kalması, bazı durumlarda zararın tazmini taleplerini olumsuz etkileyebilir.
Gümrük sürecinde zaman baskısı özellikle belirgindir. Alıkoyma bildiriminden itibaren başlayan süreler kısadır ve uzatma koşulları sınırlıdır. Bozulabilir ürünlerde bu süre yalnızca üç iş günüdür ve uzatılamaz. Bu kısıtlı zaman diliminde hem başvuruyu tamamlamak hem de ihtiyati tedbir talebinde bulunmak ciddi bir hazırlık gerektirir.
Pazaryeri boyutunda ise satıcının itiraz hakkı da göz önünde bulundurulmalıdır. İtirazın haklı bulunması durumunda içerik yeniden yayına alınabilir. Aynı ürün için tekrar eden şikâyetler, mevzuat uyarınca yeni belge sunulmadıkça incelemeye alınmaz. Bu durum, ilk şikâyetin doğru ve eksiksiz hazırlanmasını zorunlu kılar.
Coğrafi işaret ihlallerini pazaryerlerinde erken aşamada tespit etmek, bu riskleri azaltmanın pratik bir yoludur. Çok sayıda ilanı tek seferde nasıl tarayabileceğinizi anlatan kaynağımız, özellikle birden fazla pazaryerinde varlığı olan hak sahipleri için sistematik bir izleme yaklaşımı sunmaktadır.
SahteAvcı, coğrafi işaret ihlallerine yönelik hukuki sürecin kendisini yürütmez. Ürün bir risk skoru üretir; ihlali kesin olarak kanıtlamaz. Bu ayrım hem hukuki hem de pratik açıdan önemlidir.
Ancak hak sahipleri için SahteAvcı'nın sağladığı somut katkı, şikâyet öncesinde delil paketinin oluşturulmasıdır. Trendyol, Hepsiburada, n11, Amazon Türkiye, Dolap ve Çiçeksepeti'ndeki ilanlar taranabilir; şüpheli içerikler risk sinyaline göre önceliklendirilebilir. Ekran görüntüleri, ilan URL'leri ve tarih bilgileri sistematik biçimde derlenebilir. Bu delil paketi, hem platformun dâhili şikâyet sürecinde hem de avukata sunulacak dosyanın hazırlanmasında doğrudan kullanılabilir.
Temel analiz tarayıcıda yerel çalışır; isteğe bağlı BYOK modunda görseller seçtiğiniz API sağlayıcısına gönderilir.
SahteAvcı'nın hukuk hunisindeki rolü şöyle özetlenebilir: markayı veya coğrafi işareti korumaya çalışan hak sahibi, önce SahteAvcı ile ihlalleri tespit eder ve belgeler; ardından iş birliği yaptığımız bağımsız hukuk bürolarına yönlendirilir. Avukat süreci devralar; SahteAvcı delil altyapısını sağlamış olur.
Bu iş birliği modelini ve İstanbul'daki hukuk bürolarıyla nasıl çalıştığımızı merak ediyorsanız, İstanbul merkezli pazaryeri takedown desteği sayfamız sürecin nasıl işlediğini ayrıntılı biçimde açıklamaktadır.
SahteAvcı, coğrafi işaret ihlali davası açmak veya pazaryerinde takedown süreci yürütmek isteyen hak sahiplerini bağımsız hukuk bürolarına yönlendirir. Bu yönlendirme, hukuki tavsiye vermek ya da belirli bir büroyu garantilemek anlamına gelmez. Amaç, ihlal türü ve pazaryeri bağlamında deneyimli hukukçulara ulaşmayı kolaylaştırmaktır.
Başvuru öncesinde hazırlanması gereken bilgiler şunlardır:
Bu bilgilerin hazır olması, hukuk bürosunun ilk değerlendirmeyi hızla yapmasını sağlar. Ücret konusunda herhangi bir rakam veremeyiz; tutar dosyanın kapsamına ve ihlalın niteliğine göre farklılaşır. Büro, ilk görüşmede maliyet çerçevesini sizinle paylaşacaktır.
Başvurularınızda orijinal ürünün ayırt edici niteliklerini ve ihlal eden ürünün farklılıklarını somutlaştırmak, delil paketinin gücünü artırır. Bu konuda pratik bir başlangıç noktası arıyorsanız, orijinallik kontrol listesi yaklaşımını referans alarak coğrafi işaret ürünleri için benzer bir kontrol çerçevesi oluşturabilirsiniz.
Coğrafi işaret ihlali tespit ettiniz ve hukuki adım atmak istiyorsunuz – peki delil paketiniz hazır mı? SahteAvcı ile pazaryerlerindeki şüpheli ilanları tarayın, belgeleri derleyin; ardından durumunuzu anlatan kısa bir özet gönderin, sizi uygun hukuk bürosuna yönlendirelim. Kurulum karmaşıklığı yok, ilk adım ücretsiz. Hukuki destek sayfasına gidin ve sürecinizi başlatın.
Platformun dâhili şikâyet sistemi üzerinden yapılacak takedown başvurusu için avukat zorunluluğu yoktur. Ancak mahkeme yolu, ihtiyati tedbir talebi veya cezai şikâyet söz konusu olduğunda bağımsız bir avukattan destek almak hem sürecin doğru yürütülmesi hem de olası hata risklerinin azaltılması için gereklidir. SahteAvcı bu durumlarda iş birliği yaptığı bağımsız hukuk bürolarına yönlendirme yapar.
Pazaryeri takedown süreci, mevzuata göre şikâyetin iletilmesinden itibaren en geç 48 saat içinde sonuçlanmalıdır; ancak şikâyetin eksiksiz hazırlanması bu sürenin işlemeye başlaması için zorunludur. Hukuki yol ise dosyanın niteliğine, seçilen iş akışına ve ihlalın kapsamına göre değişir; kesin bir süre vermek mümkün değildir.
Platformun şikâyet sistemini kullanmanın ek maliyeti yoktur. Avukatlık hizmet bedeli dosyaya göre değişir; biz bu konuda rakam veremeyiz. TÜRKPATENT ücret tarifesine göre tek sınıflı marka başvurusu için 2026 itibarıyla devlet harcı 9.830 TL olup bu tutar vekillik bedelini kapsamaz; güncel tarife için TÜRKPATENT'in resmî ücret sayfasını inceleyin.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. SahteAvcı avukatlık hizmeti vermez; talep hâlinde iş birliği yaptığımız bağımsız hukuk bürolarına yönlendirme yapar. Somut olayınız için mutlaka bir avukata danışın.
İlgili içerikler: