Marka tecavüzü davası süreci, Sınai Mülkiyet Kanunu çerçevesinde belirli aşamalardan geçer: delil tespiti, ihtiyati tedbir, ceza veya hukuk davası ve tazminat talebi. Sürecin karmaşıklığı hem teknik hazırlıktan hem de usul gerekliliklerinden kaynaklanır. Bu rehberde hangi aşamanın ne zaman başladığını, hangi belgelerin gerektiğini ve sık yapılan hataları bulacaksınız.
Marka tecavüzü davası süreci, yalnızca avukata gitmekle başlamaz. İlk iş delilleri doğru biçimde toplamaktır. Delil eksikse dava açılsa bile sonuç belirsizleşir. Bu nedenle süreci adım adım anlamak, hak sahibinin elindeki en somut avantajdır.
Sürecin ağır işlemesinin temel nedeni, her aşamanın farklı bir prosedürel çerçeveye bağlı olmasıdır. Ceza boyutu ayrı, hukuk boyutu ayrı işler. Gümrük önlemleri bambaşka bir mekanizmaya tabidir. Platformlara yapılan kaldırma talepleri ise hem e-ticaret mevzuatına hem de platformun kendi politikasına dayanır.
Marka hakkına tecavüz suçunun temel koşulu, markanın TÜRKPATENT nezdinde tescilli olmasıdır. Tescilsiz marka, ceza hukuku korumasından yararlanamaz; bu durumda ticaret hukukunun haksız rekabet hükümleri devreye girer. Başka bir deyişle, markasını tescil ettirmemiş hak sahibinin hukuki araç seçenekleri önemli ölçüde daralır.
Peki ya marka tescilliyse süreç nasıl ilerler? Temel olarak dört ana başlık altında ele alınabilir: delil toplama ve tespiti, platform üzerinden kaldırma talebi, ihtiyati tedbir ve dava. Bu başlıklar çoğu zaman paralel yürür; biri bitmeden diğeri başlar.
Mahkemede kabul görecek delil, "bu üründe sorun var" gibi sezgisel bir tespitle değil; belgelenmiş ve korunmuş verilerle oluşur. Delil tespiti aşamasında yapılan hatalar, sonraki tüm adımları sekteye uğratır.
Delil tespitinde başvurulan yollar şunlardır:
Mahkemeden delil tespiti kararı alınabilir; bu karar, karşı tarafın delilleri imha etmesini önler. Delil tespiti sürecinin maliyetleri ve alternatif yöntemler hakkında ayrı bir rehberimiz mevcut; karar vermeden önce bu karşılaştırmayı incelemenizi öneririz.
SahteAvcı, ilan düzeyinde risk sinyali üretir. Bu sinyal, satın alma kararı öncesinde uyarı işlevi görür ve delil paketinin başlangıç noktasını oluşturabilir. Temel analiz tarayıcınızda yerel olarak çalışır; isteğe bağlı gelişmiş modeller için kendi API anahtarınızı (BYOK) bağlarsanız, görsel veriler seçtiğiniz sağlayıcıya gider.
E-ticaret mevzuatı, platformlara açık bir yükümlülük getirmiştir: hak sahibinin şikayeti üzerine platform, ilgili ürünü en geç 48 saat içinde yayımdan kaldırmak ve durumu hem satıcıya hem hak sahibine bildirmekle yükümlüdür. Bu süre, şikayetin eksiksiz ulaşmasından itibaren işlemeye başlar.
Ancak kanun aynı zamanda şekil şartı da koymuştur. Şikayet; dâhili iletişim sistemi, noter veya kayıtlı elektronik posta (KEP) üzerinden yapılmalıdır. Sıradan e-posta bu koşulu karşılamaz. Eksik şikayet işleme alınmaz; platform eksikliği bildirir ve süre yeniden başlar.
Şikayetin içermesi gerekenler:
Satıcı itiraz edebilir. İtiraz haklı bulunursa içerik 24 saat içinde yeniden yayına alınır. Aynı ürün için tekrar eden şikayetler, yeni belge sunulmadıkça incelemeye alınmaz. Bu nedenle her şikayeti belgelenmiş taze delille desteklemek zorunludur.
İlan düzeyinde fiyat anomalisi ve satıcı davranışı izlemek, bu şikayetleri zamanında yapabilmenin ön koşuludur. n11'da fiyat kırma ve MAP ihlalinin nasıl izleneceği konusundaki rehberimiz bu boşluğu ele almaktadır.
İhtiyati tedbir, davanın sonucunu beklemeden ihlali durdurmayı amaçlar. Hak sahibi, tecavüzün sürmesi halinde uğrayacağı zararın geri döndürülemez olduğunu mahkemeye ikna ederse tedbir kararı çıkar.
Tedbir kararıyla şunlar yapılabilir:
Tedbir talebinin dayanaksız olması – yani delil paketi yetersizse – mahkeme talebi reddedebilir. Ayrıca tedbir kararı haksız çıkarsa, tedbir isteyen taraf karşı tarafın zararını tazmin etmek zorunda kalabilir. Bu risk, delil aşamasının neden bu kadar belirleyici olduğunu açıklar.
Gümrük boyutunda ise farklı süreler geçerlidir. Alıkoyma bildiriminden itibaren 10 iş günü içinde dava açılmalı ve ihtiyati tedbir alınmalıdır. Bozulabilir eşyada bu süre 3 iş günüdür ve uzatılamaz.
Bu iki yol birbirini dışlamaz; aynı anda yürütülebilir. Ancak strateji farklıdır.
| Boyut | Ceza davası | Hukuk davası |
|---|---|---|
| Amaç | Failin cezalandırılması | Zararın tazmini ve ihlale son verilmesi |
| Başlatma koşulu | Şikayet; markanın tescilli olması zorunlu | Markanın tescilli olması zorunlu; tescilsiz markada TTK haksız rekabet |
| Yaptırım | Hapis ve adli para cezası öngörülür | Maddi ve manevi tazminat, ilanın kaldırılması, imha |
| Süre | Dosyaya ve yargı çevresine göre değişir | Dosyaya ve yargı çevresine göre değişir |
| Arabuluculuk | Tazminat boyutunda mümkün; suç boyutunda değil | Ticari uyuşmazlıklarda zorunlu arabuluculuk gündeme gelebilir |
| Ne yapmalı | Savcılığa şikayet, delil paketi sunumu | Fikri ve sınai haklar mahkemesine dava açılması |
Sınai Mülkiyet Kanunu çerçevesinde tecavüz ederek mal üreten, hizmet sunan, satışa arz eden veya satan kişi, şikayet üzerine 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır. Ürünün "replika" veya "imitasyon" olduğunun belirtilmesi sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Bu, taklit satıcıların sıkça düştüğü yanılgıdır.
Tazminat miktarı dosyadan dosyaya önemli ölçüde değişir. Mahkeme; fiilen uğranılan zarar, hak sahibinin yoksun kaldığı kazanç ve ihlalcinin elde ettiği menfaat gibi unsurları birlikte değerlendirir. Tutar, belgelere ve yargılama sürecine göre şekillenir.
Bu noktada tazminat talebinin nasıl hesaplandığı ve hangi unsurların dikkate alındığı konusunu ayrıca ele almak gerekir. Tazminat hesaplama yöntemleri ve mahkeme pratikleri o rehberde ayrıntılı biçimde açıklanmaktadır.
Marka koruma süresinin başvuru tarihinden itibaren 10 yıl olduğunu ve yenilenebilir olduğunu hatırlatmak gerekir. Bu süre boyunca tescil, hukuki korumanın temel zırhıdır. Tescil süresi dolan marka, geçici bir açıklığa girer; tecavüz bu dönemde gerçekleşmişse hukuki koruma tartışmalı hale gelebilir.
Marka sahipleri, tecavüzü fark ettiklerinde genellikle iki hata yapar: ya çok erken hareket eder – delil paketi hazır olmadan dava açarlar – ya da çok geç hareket ederler ve ihlal, savunulması güç bir boyuta ulaşır.
Sık karşılaşılan somut hatalar şunlardır:
Bir de yapısal bir sorun var. Platform şikayetleri hızlı işleyebilir; ancak aynı ihlalci farklı bir hesapla yeniden listeleyebilir. Bu döngüyü kırmak için sistematik izleme şarttır. SahteAvcı'nın risk skoru bu izleme işlevini destekler; ancak skoru kanıt olarak değil, erken uyarı sinyali olarak değerlendirmek gerekir.
Marka tecavüzüyle karşılaştınız ve ne yapacağınızı bilmiyorsunuz? SahteAvcı, delil paketinizi oluşturmanıza zemin hazırlarken iş birliği yaptığımız bağımsız hukuk bürolarına da yönlendirme yapar. Durumunuzu anlatın, size uygun hukuk bürosuna yönlendirelim.
Platform şikayetleri belirli durumlarda yeterli olmaz. Avukatsız ilerlemenin riskli olduğu durumlar şunlardır:
Tescilsiz marka söz konusuysa önce tescil sürecini başlatmak kritik önem taşır. TÜRKPATENT'in 2026 tarifesine göre tek sınıflı marka başvuru ücreti 2.820 TL olup tek sınıf için toplam resmî maliyet (başvuru ve belge ücreti dahil) 9.830 TL olarak belirlenmiştir; güncel tarife için TÜRKPATENT'in resmî ücret sayfasına başvurun. Vekillik bedeli bu tutara dahil değildir. Tescil hakkı verir; ihlali durdurmaz. İkinci adım – yani izleme ve zamanında müdahale – ayrı bir süreçtir.
Riskin hangi aşamada olduğunu anlamak için SahteAvcı'nın risk skorunun nasıl okunduğu konusundaki rehberi incelemenizi öneririz. Skor, potansiyel ihlalleri erken evrede fark etmenize yardımcı olur.
Platform kaldırma şikayetleri için avukat zorunlu değildir; ancak KEP veya noter aracılığıyla yapılan resmî başvurularda usul bilgisi kritiktir. İhtiyati tedbir talebi, ceza şikayeti veya tazminat davası söz konusuysa avukat olmadan ilerlemek ciddi usul hataları riskini beraberinde getirir. Hukuki desteğe ihtiyaç duyduğunuzda iş birliği yaptığımız bağımsız hukuk bürolarına yönlendirme yapabiliriz.
Dava süresi, dosyanın karmaşıklığına, yargı çevresine ve delil durumuna göre önemli ölçüde değişir. Adalet Bakanlığı adli istatistiklerinde fikri mülkiyet davalarının ortalama süresine dair güncel veriler için resmî istatistik sayfalarını inceleyiniz. Kesin bir süre vermek, hukuki sonuç garantisi vermek anlamına gelir; bu nedenle nitel bir çerçevede kalmak doğrudur.
Temel belgeler şunlardır: TÜRKPATENT tescil belgesi (hak sahipliğini kanıtlar), ihlal eden listenin tarihli ve onaylı ekran görüntüsü, varsa satın alınan ürün ve fiziksel inceleme tutanağı, şikayetin iletildiğine dair KEP veya platform kaydı. Ceza şikayetinde savcılığın talep edebileceği ek belgeler için avukat yönlendirmesi gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. SahteAvcı avukatlık hizmeti vermez; talep halinde iş birliği yaptığımız bağımsız hukuk bürolarına yönlendirme yapar. Somut olayınız için mutlaka bir avukata danışın.
İlgili içerikler: