Marka hakkı ihlali nedir sorusu, Türk hukukunda net bir yanıta sahiptir: tescilli bir markayı hak sahibinin izni olmaksızın ticari amaçla kullanan, taklit eden veya benzerini piyasaya süren her eylem, Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında ihlal sayılır. Bu sayfa; ihlalin nasıl tanımlandığını, tarafların hak ve yükümlülüklerini, tipik süreç akışını ve marka sahibi olarak atmanız gereken adımları açıklar.
Bir pazaryerinde markanızın adını taşıyan bir ürün görüyorsunuz. Fiyat olağandışı düşük, satıcı tanıdık değil. Bu bir ihlal midir? Yoksa rekabet mi? Yanıt, ihlalin hukuki tanımını anlamaktan geçer. Sürecin karmaşıklığı buradan kaynaklanır: her benzer görünüm, her ucuz fiyat tek başına ihlal oluşturmaz. Ama belirli koşullar bir araya geldiğinde ciddi bir hukuki süreç başlayabilir.
Aşağıda ihlalin hukuki çerçevesini, süreci yöneten mevzuatı, tarafların konumunu ve başvuru yollarını bulacaksınız.
Marka hakkı ihlali, tescilli bir markanın korunan unsurlarının yetkisiz biçimde kullanılmasıdır. Sınai Mülkiyet Kanunu bu kullanımları açıkça tanımlar. Kanun; ticari amaçlı ürün üretimi, satışa arz, satış, ithalat, ihracat ve depolamayı hak sahibinin izni olmaksızın yapıldığında ihlal kapsamına alır. Teknik bir sınır var: ihlalin oluşması için markanın TÜRKPATENT nezdinde tescilli olması zorunludur.
Tescilsiz markalara kanunun bu kısmı uygulanmaz. Tescilsiz marka sahipleri, Türk Ticaret Kanunu'nun haksız rekabet hükümleri çerçevesinde koruma arayabilir. İki yol arasındaki fark önemlidir: tescilli marka ceza hukuku korumasına da kavuşur; tescilsiz markada bu koruma devreye girmez.
Reyestrde teyit edilen bir olgu şudur: ürünün "replika" veya "imitasyon" olduğunun satıcı tarafından açıkça belirtilmesi, sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Bu yanılgı, özellikle dijital pazaryerlerinde sık karşılaşılan bir durumdur.
Marka hakkı ihlallerinde öncelikli kaynak Sınai Mülkiyet Kanunu'dur. Bu kanun; markanın tescilini, korumanın kapsamını, tecavüz hallerini ve yaptırımları düzenler. Marka koruma süresi, başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır ve yenilenebilir.
Dijital ortamda, yani Trendyol, Hepsiburada, n11, Amazon Türkiye gibi pazaryerlerinde gerçekleşen ihlallerde ikinci bir katman devreye girer: elektronik ticaret mevzuatı. Buradaki kritik düzenleme, pazaryerinin (elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcısının) bir hak sahibinin bildiriminden itibaren belirli süreler içinde içeriği kaldırma yükümlülüğüdür. Yönetmelik, bu süreyi 48 saat olarak belirlemiştir. Satıcı itiraz ederse ve itiraz haklı bulunursa, içerik 24 saat içinde yeniden yayına alınır.
Üçüncü bir katman gümrük hukukudur. Taklit ürünlerin yurt içine girişinin engellenmesi amacıyla Gümrük Kanunu çerçevesinde sınır önlemleri talep edilebilir. Ticaret Bakanlığı'nın ilgili programı bu başvuruları elektronik ortamda alır.
Dördüncü boyut ceza hukukudur. Marka tecavüzü suç olarak tanımlanmıştır; kovuşturma şikâyete bağlıdır. Bu nedenle hak sahibinin süreci başlatması, süreci takip etmesi ve yeteri kadar belge sunması kritik önem taşır. Nasıl belge toplayacağınızı merak ediyorsanız, delil tespiti sürecinin adım adım nasıl işlediğini ayrı bir rehberde ele aldık.
Bir ihlal sürecinde üç ana taraf vardır: marka sahibi, ihlali gerçekleştirdiği iddia edilen satıcı ve platformun kendisi.
Marka sahibi açısından temel yükümlülük, ihlali belgelemek ve bildirimi usule uygun yapmaktır. Elektronik ticaret mevzuatına göre şikâyet; dahili iletişim sistemi, noter veya kayıtlı elektronik posta (KEP) üzerinden yapılmalıdır. Sıradan e-posta bu amaçla yeterli sayılmaz. Şikâyette hak sahipliğinin kanıtlanması, ihlal gerekçesinin açıklanması ve gerçeğe aykırı beyana ilişkin sorumluluk beyanının yer alması zorunludur. Eksik şikâyet işleme alınmaz.
Satıcı açısından yükümlülük, işaretin ticari hayatta dürüstlük kurallarına aykırı biçimde kullanılmamasıdır. Satıcı, platformun kaldırma kararına itiraz edebilir. Yeni belge sunulmadan aynı ürün için tekrar eden şikâyetler ise incelemeye alınmaz.
Platform, bildirim aldığında içeriği kaldırmakla yükümlüdür. Ancak platformun, satıcının içeriğinin hukuka aykırılığından kural olarak sorumlu tutulmaması için "haberdar olmama" koşulu aranır. Haberdar olduğu anda sorumluluk doğar. Bu yapısal dengeyi anlamak, marka sahibinin strateji kurmasında belirleyici rol oynar.
Süreç genellikle şu aşamalardan geçer:
Bu akışın her aşaması belge gerektirir. Tazminat talebinin nasıl hesaplandığını ve hangi belgelerin dosyaya eklenmesi gerektiğini ayrı bir rehberde inceleyebilirsiniz.
Marka hakkı ihlali sürecinde belge, sürecin her aşamasını etkiler. Eksik belgeyle açılan şikâyet işleme alınmaz; eksik delille görülen dava zayıf kalır.
Temel belgeler şunlardır:
Dijital platformlarda delil hızla kaybolabilir. İlan kaldırılmadan önce belgelenmesi, sürecin geri kalan bölümünü doğrudan etkiler. Parti numarasının bu süreçteki rolünü merak ediyorsanız, parti numarasının ne işe yaradığını sözlük bölümümüzde bulabilirsiniz.
Görsel benzerlik çoğu zaman ihlal iddiasının merkezindedir. Ancak görsel karşılaştırmanın sistematik biçimde yapılması, özellikle çok sayıda ilan söz konusu olduğunda, manuel yöntemlerle zorlaşır. Görsel benzerlik tabanlı tespit araçlarını karşılaştırdığımız sayfada bu aşama için kullanılabilecek yöntemleri ele aldık.
Fiyat, tek başına ihlal kanıtı değildir. Ama anlamlı bir sinyal olabilir. Piyasa değerinin çok altında fiyatlandırılmış bir ürün, sahte ürün riskini artıran göstergeler arasında sayılır; bu nedenle delil dosyasına eklenmesi doğrudur.
Fiyat anomalisinin tutarlı bir yöntemle hesaplanması gerekir. Aynı ürün kategorisinde ortalama fiyat nedir, söz konusu ilan bu ortalamadan ne kadar sapıyor ve bu sapmanın başka açıklaması var mı gibi sorular yanıtlanmalıdır. n11'da fiyat anomalisinin nasıl hesaplandığını adım adım açıklayan bir rehberimiz bu soruya sistematik bir yanıt sunuyor.
SahteAvcı, desteklediği pazaryerlerinde (Trendyol, Hepsiburada, n11, Amazon Türkiye, Dolap, Çiçeksepeti) bir ilanı taradığında bir risk skoru üretir. Bu skor, ihlal olduğunu kanıtlamaz; fiyat, görsel ve satıcı verilerinin birlikte değerlendirilmesiyle oluşan bir olasılık göstergesidir. Temel analiz tarayıcıda yerel çalışır; isteğe bağlı BYOK modunda görseller seçtiğiniz API sağlayıcısına gönderilir.
Platform bildirimi, sürecin tamamı değildir. Bazı durumlarda bir avukatla çalışmak hem süreyi hem de sonucu doğrudan etkiler.
Aşağıdaki koşulların biri varsa avukata başvurmanız gerekir:
SahteAvcı avukatlık hizmeti vermez. Durumunuzu değerlendirip iş birliği yaptığımız bağımsız hukuk bürolarına yönlendirme yaparız. Bu, marka hakkı ihlali sürecindeki iki farklı işlevi birbirinden ayırt etmenin pratik yoludur: tespit ve belgeleme bir tarafta, hukuki temsil diğer tarafta.
Sürecin hangi aşamasında olursanız olun, delil paketinizi hazırlamak ve doğru hukuk bürosuna ulaşmak için durumunuzu anlatın – uygun büroyu birlikte belirleyelim. Başvuru formunu doldurmak iki dakika alır; yönlendirme SahteAvcı ekibi tarafından yapılır.
Platform bildirimi için avukat zorunlu değildir; ancak ceza şikâyeti, delil tespiti veya tazminat davası açmak istiyorsanız avukat olmadan ilerlemeniz önemli usul hatalarına yol açabilir. Süreç platforma bildirimiyle çözülmüyorsa bir avukattan görüş almanız önerilir.
Platform bildirimi aşamasında elektronik ticaret mevzuatı 48 saatlik kaldırma süresi öngörür. Hukuki süreç ise dosyanın kapsamına, mahkeme iş yüküne ve tarafların tutumuna göre değişir; kesin bir süre verilmesi mümkün değildir. Güncel durumu takip etmek için avukatınızla düzenli iletişimde kalmanız gerekir.
Temel belgeler şunlardır: geçerli marka tescil belgesi, ihlali gösteren tarihli ekran görüntüleri, mümkünse satın alınan ürünün kendisi ve karşılaştırmalı analiz. Platforma yapılan şikâyette ayrıca hak sahipliği kanıtı ve gerçeğe aykırı beyan sorumluluğu beyanı zorunludur.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. SahteAvcı avukatlık hizmeti vermez; talep hâlinde iş birliği yaptığımız bağımsız hukuk bürolarına yönlendirme yapar. Somut olayınız için mutlaka bir avukata danışın.