Alan adı ve web sitesi şikayeti konusunda sahte ürün satan site şikayeti kontrol listesi hazırlamak, süreci yarıya indiren en kritik adımdır. Türk hukukunda marka sahibi; Sınai Mülkiyet Kanunu, elektronik ticaret mevzuatı ve haksız rekabet hükümleri çerçevesinde hem pazaryerlerine hem de doğrudan web sitelerine yönelik kaldırma talebinde bulunabilir. Bunun için doğru belge paketini, doğru kanalı ve doğru sırayı bilmek gerekir.
Bu rehber; hangi belgelerin hazırlanacağını, kanıt paketinin nasıl yapılandırılacağını ve başvuru kanallarının nasıl kullanılacağını adım adım açıklar. Sürecin her aşamasında karşılaşılan tipik güçlükler ve avukata ne zaman başvurulması gerektiği de ele alınmaktadır.
Bir pazaryeri ilanını kaldırtmak ile bağımsız bir web sitesine şikayet göndermek, yüzeysel olarak benzer görünse de tamamen farklı hukuki ve teknik süreçleri tetikler. Pazaryerinde muhatap bellidir: platforma dahili bildirim gönderilir. Ancak bağımsız bir web sitesinde tablo değişir.
Önce alan adının kim adına tescilli olduğu sorgulanır. Ardından barındırma hizmeti (hosting) sağlayıcısının nerede konumlandığı belirlenir. Bu iki bilgi, şikayetin hangi hukuki zemine oturtulacağını doğrudan etkiler. Yurt içi bir hizmet sağlayıcısına yapılan bildirim ile yurt dışı bir sağlayıcıya giden talep arasındaki fark, haftalar ile aylar arasında olabilir.
Mevzuat da süreci karmaşıklaştırır. Elektronik ticaret mevzuatı pazaryerlerini kapsar; Sınai Mülkiyet Kanunu marka hakkını tanımlar; haksız rekabet hükümleri ise tescilsiz markalara da kapı açar. Bu üç dal, farklı muhatapları, farklı süre çerçevelerini ve farklı belge gerekliliklerini beraberinde getirir. Hangi daldan ilerleyeceğinizi bilmeden hazırladığınız en iyi belge paketi bile sizi istediğiniz yere götürmeyebilir.
Şikayet sürecinde eksik belge, işlemin işleme alınmamasına yol açar. Elektronik ticaret mevzuatına göre pazaryeri şikayetlerinde hak sahipliğinin ispatı, ihlal gerekçesi ve gerçeğe aykırı beyandan doğacak zararlardan sorumluluk beyanı zorunludur. Eksik başvuru inceleme dışı bırakılır; mevzuat bunu açıkça düzenlemektedir.
Temel belge listesi şu kalemlerden oluşur:
Bu listedeki her kalemin ayrı bir PDF veya dosya olarak düzenlenmesi, inceleme sürecini hızlandırır. Tek bir belgeye tıkıştırılmış kanıt paketi, gözden kaçan ayrıntılar nedeniyle geri çevrilebilir.
Kanıt paketi, iki ayrı katmandan oluşur: anlık kanıtlar ve süreç kanıtları. Anlık kanıtlar ihlalin var olduğunu gösterir. Süreç kanıtları ise bildirim yapıldığını, ne zaman yapıldığını ve muhatabın bunu teslim aldığını belgeler.
Anlık kanıtlar için şu sıra izlenir: önce URL tam adresiyle not edilir, ardından ekran görüntüsü alınır, son olarak sayfanın arşiv kaydı (web.archive.org veya benzeri bir hizmet) oluşturulur. Bu üçlü, içeriğin sonradan değiştirilmesi durumunda hukuki geçerliliği korur. Arşiv kaydı yapılmadan alınan ekran görüntüsü, karşı taraf "böyle bir içerik yoktu" iddiasına karşı yeterince güçlü olmayabilir.
Süreç kanıtları için gönderilen her bildirim KEP (Kayıtlı Elektronik Posta) veya noter kanalıyla yapılır. Elektronik ticaret mevzuatı açısından e-posta tek başına yeterli değildir; bildirimin dahili iletişim sistemi, noter veya KEP üzerinden yapılması gerekmektedir. Bu detayı atlayan şikayetler yasal süreyi başlatmaz.
Yurt dışı sağlayıcıya gönderilecek şikayetlerde ise süreç değişir. Sağlayıcının kötüye kullanım bildirimi (abuse report) politikası okunur; çoğu büyük sağlayıcı İngilizce belge talep eder. UDRP (Uniform Domain-Name Dispute-Resolution Policy) veya Türkiye'ye özgü uyuşmazlık çözüm mekanizmaları bu aşamada devreye girebilir. Bağımsız alan adı uyuşmazlıklarında haksız rekabet iddiasını nasıl çerçeveleyeceğinizi anlamak için haksız rekabet iddiasının maliyetleri ve alternatifleri konusundaki rehbere bakabilirsiniz.
Trendyol, Hepsiburada, n11, Amazon Türkiye gibi pazaryerlerinde süreç, mevzuatla tanımlanmış çerçeve içinde işler. Elektronik ticaret mevzuatına göre pazaryeri (ETAHS), hak sahibinin bildiriminden itibaren en geç 48 saat içinde içeriği yayımdan kaldırmak ve durumu hem satıcıya hem hak sahibine bildirmekle yükümlüdür.
Bu 48 saatlik süre bir avantaj gibi görünür. Ancak saat şikayetin teslim edildiği anda değil, eksiksiz şikayetin işleme alındığı anda başlar. Eksik belgeyle yapılan başvuru işleme alınmaz; mevzuat bunu net biçimde düzenlemektedir. Satıcı itiraz ederse ve itiraz haklı bulunursa içerik 24 saat içinde yeniden yayına alınır.
Adım adım pazaryeri şikayet akışı:
Tekrar eden ihlallerle karşılaşıyorsanız, aynı ürün için yeni belge sunulmadan yapılan şikayetler mevzuat gereği incelemeye alınmayabilir. Amazon Türkiye özelinde tekrarlayan ihlalcilerle nasıl mücadele edildiğini ve delil biriktimenin platformdan platforma nasıl farklılaştığını Amazon Türkiye'da tekrarlayan ihlalciye karşı izlenen yollar başlıklı rehberde bulabilirsiniz.
Bağımsız bir web sitesi, pazaryerinin denetim mekanizmalarının dışındadır. Muhatap platform değil, alan adı kayıt şirketi ve/veya barındırma sağlayıcısıdır. Bu iki aktörün farklı politikaları, farklı dilleri ve farklı tepki süreleri vardır.
İlk adım, alan adının kim adına kayıtlı olduğunu tespit etmektir. WHOIS sorgusundan ulaşılamıyorsa (gizlilik koruması aktifse), alan adı kayıt şirketine resmi kanaldan başvurularak kayıt sahibinin kimliği talep edilebilir. Bu bilgi, hukuki süreç başlatılmasında muhatap tayini açısından belirleyicidir.
İkinci adım, barındırma sağlayıcısına abuse bildirimi göndermektir. Büyük sağlayıcıların çoğu 24–72 saat içinde değerlendirme yapar; ancak bu süre garantili değildir ve platforma göre önemli ölçüde değişir. Yurt içi sağlayıcıda süreç daha hızlı ilerlerken yurt dışı sağlayıcılarda haftalar alabilir.
Üçüncü adım, alan adı uyuşmazlık prosedürüdür. Marka hakkına dayalı alan adı uyuşmazlıklarında tahkim yolu açıktır. Bu süreçte noter tespiti kritik bir kanıt aracı hâline gelir. Noter tespitinin nasıl çalıştığını ve ne zaman kullanılması gerektiğini anlamak için noter tespitinin nasıl işlediği hakkındaki açıklamamıza bakabilirsiniz.
Şikayet sürecinin temeli, güçlü bir marka tescilidir. Sınai Mülkiyet Kanunu gereğince marka hakkına tecavüz suçu için markanın TÜRKPATENT nezdinde tescilli olması ön koşuldur. Tescilsiz marka sahibi ceza korumasından yararlanamaz; yalnızca haksız rekabet hükümleri geçerli olur.
Marka koruması zincirinde sıkça gözden kaçan noktalar şunlardır:
Bir marka sahibinin tescil kaydını düzenli aralıklarla gözden geçirmesi, şikayet anında sürprizle karşılaşmamasını sağlar. Peki bu gözden geçirmeyi kim yapmalı? Ve ne sıklıkla yapılmalıdır? Yanıt büyük ölçüde markanızın kaç pazarda aktif olduğuna ve ne sıklıkla ihlale uğradığına bağlıdır.
Şikayet sürecinin en yavaş halkası çoğunlukla delil toplamadır. Ekran görüntüsü almak, URL kaydetmek, WHOIS sorgusu çekmek ve bunları düzenli biçimde arşivlemek, tek tek elle yapıldığında hem zaman alır hem de insan hatası riski taşır. Özellikle birden fazla pazaryerinde veya birden fazla ürün grubunda ihlal varsa bu süreç hızla yönetilemez hâle gelebilir.
SahteAvcı, tarayıcı üzerinde çalışan bir Chrome eklentisi olarak bu sürecin bir bölümünü otomatikleştirir. Eklenti; ilan sayfalarını tararken görsel benzerlik ve metin analizi yaparak risk sinyalleri üretir. Bu sinyaller sahteliğin kanıtı değil, incelenmeye değer listeleri önceliklendirmeye yarayan göstergelerdir. Temel analiz tarayıcınızda yerel çalışır; isteğe bağlı BYOK modunda görseller seçtiğiniz API sağlayıcısına gönderilir.
Eklentinin ürettiği çıktılar, şikayet paketine doğrudan eklenecek mahkeme belgesi niteliği taşımaz. Bununla birlikte hangi listelerin önce inceleneceğini belirlemek, zamandan tasarruf sağlar ve gözden kaçan ihlalleri azaltır. Marka koruma yazılımları arasındaki farkları bağımsız bir perspektiften değerlendirmek için Red Points ile BrandShield'ın bağımsız karşılaştırmasına bakabilirsiniz.
Kanıt paketini hazırlamak zaman alır; doğru hukuk bürosunu bulmak ise daha da fazla. SahteAvcı olarak iş birliği yaptığımız bağımsız hukuk bürolarına yönlendirme yapıyoruz. Durumunuzu anlatın, size uygun büroyla bağlantı kuralım: hukuki destek sayfamızı ziyaret edin.
Pazaryeri platformlarına yapılan ilk şikayette avukat zorunlu değildir. Ancak içerik kaldırılmaz, satıcı itiraz eder veya alan adı uyuşmazlığı tahkim aşamasına taşınırsa hukuki temsil önemli hâle gelir. Tescilsiz marka söz konusuysa haksız rekabet davası için avukatlık desteği başlangıçtan itibaren önerilir. Her durumun koşulları farklıdır; somut değerlendirme için bir avukata danışılması gerekir.
Pazaryerinde eksiksiz başvuru yapıldığında mevzuat en geç 48 saatlik bir kaldırma süresi öngörür; ancak satıcı itirazı durumunda süreç uzayabilir. Bağımsız web sitelerinde barındırma sağlayıcısı politikasına göre bu süre günlerden haftalara uzanabilir. Alan adı tahkim süreçleri ise platforma göre değişir. Kesin bir süre taahhüdünde bulunmak mümkün değildir.
Temel olarak marka tescil belgesi, ihlal eden içeriğin tarih damgalı ekran görüntüleri, WHOIS sorgusu, ihlal gerekçesi yazısı ve sorumluluk beyanı gerekir. Yetkili temsilci üzerinden yapılan başvurularda noter onaylı vekaletname eklenir. Eksik belge başvurunun işleme alınmamasına yol açar.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. SahteAvcı avukatlık hizmeti vermez; talep hâlinde iş birliği yaptığımız bağımsız hukuk bürolarına yönlendirme yapar. Somut olayınız için mutlaka bir avukata danışın.