Türkiye'de elektronik ticaret mevzuatı, pazaryerlerine (ETAHS) hak sahibinin şikayeti üzerine en geç 48 saat içinde ürünü yayımdan kaldırma yükümlülüğü getiriyor. Ancak bu 48 saat, şikayetin platforma ulaştığı andan başlıyor. Şikayetin işleme alınabilmesi için hak sahipliği belgesi, ihlal gerekçesi, deliller ve sorumluluk beyanının eksiksiz sunulması gerekiyor. Eksik başvuru işleme alınmıyor. Bu kontrol listesi, 48 saatlik içerik kaldırma sürecini tetikleyebilecek başvuruyu adım adım hazırlamanıza yardımcı olmak için düzenlendi.
Süreç karmaşık görünebilir. Oysa doğru sırayla hazırlanmış bir dosya, gereksiz gecikmeleri büyük ölçüde engelliyor. Bu sayfada başvuru öncesi toplanması gereken belgeleri, kanıt paketinin yapısını, platforma iletim kanallarını ve başvuru sonrasında izlenmesi gereken adımları bulacaksınız.
Elektronik ticaret mevzuatı, aracı hizmet sağlayıcıların (pazaryerlerinin) satıcı içeriklerinden kural olarak sorumlu olmadığını düzenliyor. Sorumluluk ancak haberdar olunduğunda doğuyor. Bu yapı, "bildir-kaldır" (notice and takedown) modelinin Türkiye'deki karşılığıdır.
Yönetmeliğe göre hak sahibinin şikayeti üzerine pazaryeri, içeriği en geç 48 saat içinde yayımdan kaldırır ve durumu satıcıya (ETHS) ile hak sahibine bildirir. Buradaki kritik ayrıntı şudur: süre, eksiksiz ve geçerli bir şikayetin sisteme ulaştığı andan işlemeye başlıyor. Eksik şikayet işleme alınmıyor; pazaryeri eksiklikleri bildiriyor ve süre o ana kadar başlamış sayılmıyor.
Mevzuatın getirdiği bu model, hak sahibine güçlü bir araç sunuyor. Peki bu araç ne zaman kullanılamaz? Markanız Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında tescilli değilse, ceza hukuku koruma mekanizması devreye girmiyor. Tescilsiz marka için farklı hukuki yollar mevcut; ancak 48 saatlik kaldırma yükümlülüğünün tetiklenmesi için tescil şart değil – önemli olan hak sahipliğini ispatlayabiliyor olmak.
Satıcı itiraz edebilir. İtiraz haklı bulunursa içerik 24 saat içinde yeniden yayına alınır. Bu durum, başvurunuzun sağlam bir delil tabanına oturmasını daha da önemli kılıyor. Belgelerin kalitesi, itiraz sürecini de doğrudan etkiliyor. Marka tecavüzü davasının işleyişini daha geniş bir perspektiften anlamak istiyorsanız marka tecavüzü davasının nasıl işlediğini anlatan rehbere göz atabilirsiniz.
Hazırlık aşaması, başvurunun kaderini belirliyor. Aşağıdaki belgeler eksik sunulduğunda pazaryeri başvuruyu işleme almıyor; bu da sürenin başlamadığı anlamına geliyor.
Her pazaryerinin şikayet formu biraz farklı çalışıyor. Trendyol, Hepsiburada ve n11 gibi platformların marka sahibi portalları var; bazı pazaryerleri ise noter veya KEP (Kayıtlı Elektronik Posta) yoluyla yapılmayan bildirimleri kabul etmiyor. Mevzuat bu noktada net: şikayet dahili iletişim sistemi, noter veya KEP üzerinden yapılmalı; standart e-posta yeterli değil.
Başvurmadan önce şu üç soruyu yanıtlayın:
Kanıt paketi, başvurunuzun teknik iskeletidir. Pazaryeri bu pakete bakarak hem kaldırma kararı veriyor hem de olası itiraz sürecinde tarafları değerlendiriyor. Yetersiz kanıt paketi, satıcı itiraz ettiğinde içeriğin 24 saat içinde yeniden yayına alınmasıyla sonuçlanabiliyor.
İyi hazırlanmış bir kanıt paketi dört katmandan oluşuyor:
Kanıt paketinin bütünlüğü tek başına yetmiyor. Dosyaların okunabilir ve düzenli olması gerekiyor. PDF olarak birleştirilen, numaralandırılmış ve içindekiler listesi olan bir paket, hem inceleme süresini kısaltıyor hem de itiraz aşamasında güçlü bir referans noktası oluşturuyor.
SahteAvcı eklentisi, şüpheli bir ilanı taradığınızda risk skoru üretiyor ve ilan görselleri ile metin verilerini karşılaştırmalı olarak analiz ediyor. Bu analiz, kanıt paketinin birinci katmanını (ilan delilleri) oluştururken zaman kazandırıyor. Eklentinin Amazon Türkiye'de nasıl kullanıldığına dair adım adım açıklamayı Amazon Türkiye'de SahteAvcı eklentisinin kullanımını anlatan rehberde bulabilirsiniz.
Kanıt paketiniz hazır olduğunda iletim kanalını doğru seçmek gerekiyor. Bu seçim hem hız hem de ispat değeri açısından önemli.
| Kanal | Avantaj | Dikkat edilmesi gereken | Ne zaman tercih edilmeli |
|---|---|---|---|
| Platformun dahili sistemi | Hızlı; platform otomatik olarak süreci başlatıyor | Başvuru tarihi platformun kayıtlarına bağımlı; bağımsız ispat zor | İlk şikayetlerde, acil durumlarda |
| KEP (Kayıtlı Elektronik Posta) | Tarih damgası kesin; hukuki ispat değeri yüksek | KEP hesabı gerekiyor; bazı platformlar adresini kamuoyuyla paylaşmıyor | Yüksek değerli markalar, tekrar eden ihlaller |
| Noter kanalı | En yüksek ispat değeri; itiraz ve dava süreçlerinde güçlü | Daha uzun hazırlık ve maliyet; acil durumlara uygun değil | Dava açılması düşünülen durumlar, büyük ölçekli ihlaller |
Hangi kanalı kullanırsanız kullanın, gönderim zamanını belgeleyin. Dahili sistemde başvuru numarasını ve onay e-postasını kaydedin. KEP veya noter yoluyla gönderiyorsanız teslim belgelerini dosyaya ekleyin. Bu belgeler, 48 saatlik sürenin başladığını ispat eden birincil kaynak oluyor.
Başvuruyu göndermek sürecin yarısı. Geri kalan yarısı takip ve olası itirazı yönetmek.
Bir satıcının aynı taklit ürünü farklı hesaplarla listelediğini fark ediyorsanız bu durum, tek tek başvuru yerine daha sistematik bir izleme stratejisini gerektirebilir. Marka izleme araçlarının kapsamını ve maliyetlerini karşılaştırmak istiyorsanız marka izleme araçları fiyat karşılaştırması sayfasına bakabilirsiniz.
Pazaryeri 48 saatlik süreyi geçirirse hak sahibinin farklı yollara başvurma hakkı doğuyor. Bu noktada konunun hukuki bir boyutu devreye giriyor.
Mevzuatta kaldırma yükümlülüğüne aykırılık için idari yaptırım öngörülüyor. Ancak yaptırımın uygulanması kendiliğinden gerçekleşmiyor; ilgili mercilere başvuru gerekiyor. Öte yandan Danıştay'ın yönetmeliğin bazı hükümleri hakkında yürütmeyi durdurma kararı verdiği biliniyor; bu alanın güncel durumunu bir avukatla doğrulamak yerinde olur.
Paralel hukuki yollar da mevcut. Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamındaki marka hakkı ihlali hem hukuki hem de cezai boyutlar taşıyor. Özellikle büyük ölçekli veya tekrar eden ihlallerde gümrük önlemleri de gündeme gelebilir. Gümrükte el koyma başvurusunun maliyetleri ve riskleri hakkında ayrıntılı bilgiyi gümrükte el koyma başvurusunu inceleyen rehberde bulabilirsiniz.
Hangi yol seçilirse seçilsin, bu aşamada bir avukata danışmak neredeyse zorunlu hale geliyor. Karmaşık vakalarda kanıt paketinin avukat gözetimine alınması, hem olası dava sürecini güçlendiriyor hem de hatalı adımların önüne geçiyor.
48 saatlik kaldırma başvurusunun basit vakalarını kendiniz yönetebilirsiniz. Ancak bazı durumlar, profesyonel hukuki destek olmadan ilerlemek için fazla karmaşık.
Şu koşullardan biri varsa bir avukata danışmanız gerekiyor:
SahteAvcı, avukatlık hizmeti vermiyor. Ancak delil paketinin oluşturulmasını kolaylaştırıyor ve iş birliği yaptığımız bağımsız hukuk bürolarına yönlendirme yapıyor. BYOK (kendi API anahtarınızı getir) modelindeki gelişmiş görsel analiz için temel analiz tarayıcıda yerel çalışır; isteğe bağlı BYOK modunda görseller seçtiğiniz API sağlayıcısına gönderilir.
Başvuru sürecinde destek ve yönlendirme için BYOK'un ne anlama geldiğini ve eklentinin gelişmiş modlarını anlatan sözlük sayfasına bakabilirsiniz.
48 saatlik kaldırma başvurusunu hazırlamak için doğru delil paketine ihtiyacınız var. SahteAvcı, şüpheli ilanları tarayarak kanıt paketinin ilk katmanını hızlıca oluşturmanıza yardımcı oluyor. Durumunuzu anlatın, uygun hukuk bürosuna yönlendirelim: hukuki destek sayfasına gidin. Eklentiyi denemek istiyorsanız kurulum 2 dakika, ücretsiz plan hemen erişilebilir.
Zorunlu değil, ancak duruma göre güçlü bir tavsiye. Tek bir ihlal ve açık delil varsa başvuruyu kendiniz yapabilirsiniz. Satıcı itiraz ederse, birden fazla platform veya hesap varsa ya da ceza yolu düşünülüyorsa avukata danışmak gerekiyor. Eksik veya hatalı bir başvuru 48 saatlik süreyi başlatmıyor; bu da zaman kaybına yol açıyor.
48 saat, eksiksiz ve geçerli şikayetin platforma ulaştığı andan itibaren işlemeye başlıyor. Eksik başvuru işleme alınmıyor; süre başlamıyor. Satıcı itiraz ederse ve itiraz haklı bulunursa içerik 24 saat içinde yeniden yayına alınabiliyor. Dolayısıyla fiili süreç, başvurunun kalitesine ve satıcının tutumuna göre değişiyor.
Elektronik ticaret mevzuatı üç temel unsuru zorunlu kılıyor: hak sahipliğinin ispatı (tescil belgesi veya kullanım delilleri), ihlal gerekçesi ve delilleri (ilan ekran görüntüsü, karşılaştırma materyali) ve gerçeğe aykırı beyandan doğacak zararlardan sorumluluk beyanı. Bu üç unsurdan biri eksikse başvuru işleme alınmıyor.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. SahteAvcı avukatlık hizmeti vermez; talep hâlinde iş birliği yaptığımız bağımsız hukuk bürolarına yönlendirme yapar. Somut olayınız için mutlaka bir avukata danışın.