Görsel benzerlik skoru, iki ürün görselinin birbirine ne kadar benzediğini sayısal olarak ifade eden bir ölçüttür. Pazaryeri bağlamında bu skor, bir ilandaki görselin orijinal markaya ait referans görselle karşılaştırılmasıyla üretilir ve taklit ürün riskini değerlendirmede kullanılan sinyal kaynaklarından biridir.
Terimi ilk kez duyanlar için kısa bir bağlam: karmaşık görünen bu kavram, aslında günlük hayatta çok sık karşılaşılan bir sorunun teknik karşılığıdır. Pazaryerindeki bir ilan gerçekten orijinal ürünün görselini mi kullanıyor, yoksa ona çok benzeyen farklı bir görselle mi yanıltıyor? Bu soruyu yanıtlamaya yardımcı olan puanlama sistemine görsel benzerlik skoru denir. Bu sayfada terimin tam tanımını, pratik anlamını, sık karıştırıldığı kavramları ve somut bir örneği bulacaksınız.
Görsel benzerlik skoru hesaplanırken genellikle iki farklı yaklaşım kullanılır. İlki algısal karma (perceptual hash) yöntemidir: görselin piksel düzeyinde bir "parmak izi" çıkarılır ve bu parmak izleri arasındaki mesafe hesaplanır. İkincisi ise gömme tabanlı (embedding) yaklaşımdır; görseller yüksek boyutlu bir vektör uzayına aktarılır ve iki vektör arasındaki açısal mesafe benzerlik skoru olarak döner.
Her iki yöntemde de sonuç genellikle 0 ile 1 arasında bir değer olarak ifade edilir. Değer 1'e yaklaştıkça iki görsel birbirine daha çok benziyor demektir. Ancak yüksek skor tek başına sahtelik kanıtı değildir. Aynı ürünün farklı satıcılar tarafından listelenmesi de yüksek skor üretebilir. Skor bir risk göstergesidir, nihai karar için ek sinyallerle birlikte yorumlanması gerekir.
SahteAvcı, temel görsel analizini tarayıcınızda yerel olarak çalışan blockhash-js ve gömme modelleriyle gerçekleştirir. Temel analiz tarayıcıda yerel çalışır; isteğe bağlı BYOK modunda görseller seçtiğiniz API sağlayıcısına gönderilir. Böylece varsayılan kullanımda görsel verileriniz harici bir sunucuya iletilmez.
Bir pazaryerinde orijinal marka koruması (marka koruma) açısından görsel benzerlik skoru, ihlal tespitinin ilk katmanıdır. Marka sahibi ya da ürün araştırmacısı, binlerce ilanı tek tek incelemek yerine skoru yüksek olan ilanları öncelikli inceleme listesine alabilir.
Orijinal ürün doğrulama sürecinde bu skor şu soruyu yanıtlar: "Bu ilandaki görsel, bilinen orijinal görsele ne kadar yakın?" Yakınlık yüksekse iki senaryo mümkündür. Ya aynı orijinal ürün doğru listeleniyor, ya da görsel kopyalanarak farklı bir ürün satışa sunuluyor. İkinci senaryo taklit ürün veya sahte ürün riskine işaret eder; ama bunu doğrulamak için satıcı sinyalleri, fiyat anomalisi ve ürün açıklaması da değerlendirilmelidir.
Gri pazar ürünleri de bu noktada özel bir kategori oluşturur. Orijinal görseli kullanan ancak yetkisiz kanaldan satılan bir ürün, gri pazar nedir sorusunu gündeme getirir ve yüksek görsel benzerlik skoru bu durumda tek başına yeterli bir sinyal değildir.
Neden bu kadar çok sinyal bir arada değerlendirilmek zorunda? Çünkü taklitçiler orijinal marka görselini birebir kullanabileceği gibi, renk tonu veya logo pozisyonu gibi küçük değişikliklerle algısal karmanın yakalamadığı ince farklılıklar yaratabilir. Gömme tabanlı yöntemler bu ince farklılıklara karşı daha dirençlidir; ancak hesaplama maliyeti daha yüksektir.
Bir ihlal şüphesi güçlendiğinde bir sonraki adım genellikle hukuki süreçtir. Ceza hukuku boyutu ve yaptırımlar bu süreçte ne tür sonuçların doğabileceğini açıklar; görsel benzerlik skoru ise o sürece giden delil toplama aşamasının bir parçasıdır.
Görsel benzerlik skoru ile kolayca karıştırılan birkaç terim vardır. Aralarındaki farkı bilmek, hem doğru yorumlama hem de marka koruma sözlüğünü doğru kullanmak açısından önemlidir.
| Kavram | Ne ölçer? | Fark |
|---|---|---|
| Görsel benzerlik skoru | İki görsel arasındaki piksel/vektör mesafesi | Yalnızca görsel boyutu karşılaştırır |
| Metin benzerlik skoru | İki ürün açıklaması arasındaki anlamsal yakınlık | Görseli değil, metni karşılaştırır |
| Embedding (gömme) | Görsel veya metnin yüksek boyutlu vektör temsili | Skor değil, ham temsil; skorun ham maddesidir |
| Risk skoru | Birden fazla sinyalin birleşik değerlendirmesi | Görsel, metin, fiyat, satıcı sinyallerini bir araya getirir |
| Marka benzerliği (hukuki) | İki marka arasındaki iltibas (karışıklık) riski | Hukuki değerlendirme; algoritmik skor değildir |
Embedding nedir sorusunu yanıtlayan sözlük sayfamız, görsel benzerlik skorunun altındaki teknik mekanizmayı daha ayrıntılı ele alır.
Bir spor giyim markasının ürün görseli referans olarak alındı. Trendyol'da aynı ürünü liste eden farklı satıcıların görselleri bu referansla karşılaştırıldı. Satıcılardan birinin görselinde skor 0,97 çıktı; görsel neredeyse aynıydı. Ancak satıcı profili yeni kurulmuştu, fiyat orijinalin yaklaşık yarısıydı ve ürün açıklamasında marka adı yanlış yazılmıştı. Bu üç ek sinyal birlikte değerlendirilince ilan yüksek riskli olarak işaretlendi.
Başka bir satıcının skoru ise 0,91 çıktı. Görsel benzerdi ama satıcı köklüydü, fiyat bant içindeydi ve açıklama tutarlıydı. Bu ilan düşük riskli olarak değerlendirildi. İki örnek, skorun tek başına değil, bağlamıyla anlam kazandığını gösteriyor.
Bu tür ilanları takip etmek, özellikle kol saati gibi yüksek taklit riski taşıyan kategorilerde kritik önem taşır. Kol saati alırken sahteyi anında gösteren eklenti, görsel benzerlik skorunu bu kategoride nasıl kullandığını somut olarak ortaya koyar.
Görsel benzerlik skorunu ve diğer risk sinyallerini gerçek zamanlı takip etmek ister misiniz? SahteAvcı bültenine abone olun; yeni analiz araçları ve sözlük güncellemeleri yayımlandığında size haber verelim. Abone olmak için bülten sayfasını ziyaret edin.
Görsel benzerlik skoru, halihazırda kamuya açık olan görsellerin algoritmik karşılaştırmasıdır. Bu karşılaştırmanın kendisi yasal bir faaliyet olup ihlal tespitinde delil toplama sürecinin bir parçasını oluşturabilir. Skoru üretmek değil, bu skorla birlikte alınan eylem (örneğin kaldırma talebi göndermek) hukuki boyut taşır. Somut durumunuz için bir avukattan görüş almanız önerilir.
Hayır. Görsel benzerlik skoru teknik bir ölçüttür; taklit ürün ise hukuki bir kategoridir. Yüksek skor, bir ilanın incelenmesi gerektiğine işaret eder. Ürünün gerçekten taklit olup olmadığı, marka tescil bilgisi, satıcı sinyalleri ve fiziksel ürün incelemesi gibi ek doğrulama adımlarıyla belirlenir. Skor tek başına sahtelik kanıtı değildir.
İki temel yöntem kullanılır: algısal karma (perceptual hash) ve gömme (embedding) tabanlı karşılaştırma. İlk yöntem piksel düzeyinde hızlı bir parmak izi çıkarır; ikinci yöntem görseli vektör uzayına taşıyarak anlam katmanlı benzerliği ölçer. SahteAvcı, bu sürecin temel adımlarını tarayıcıda yerel olarak çalıştırır. İhtiyati haciz nedir sayfası, tespit sonrası alınabilecek hukuki önlemlerden birini açıklar.