Blockhash (blok karma), bir dijital görseli küçük bloklara bölerek her bloktan tek bir bit üretip bunları birleştiren bir algısal karma (perceptual hash) yöntemidir. Sonuçta elde edilen kısa ikili dize, görsel içeriği temsil eder; iki görsel arasındaki Hamming mesafesi düşükse görseller birbirine benzer kabul edilir. Bu özellik, pazaryerlerinde aynı ürün görselinin farklı ilanlarda kopyalanıp kopyalanmadığını ya da orijinal marka görselinin taklit ürün listelerine sızdırılıp sızdırılmadığını tespit etmek için kullanılır.
Terimin teknik arka planı, pratik marka koruma bağlamındaki anlamı, sık karıştırıldığı kavramlar ve somut bir örnek bu sayfada yer almaktadır.
Pazaryeri ilanlarını tararken en büyük engellerden biri görsel karşılaştırmasının ölçeklenememesidir. Binlerce ilanı elle incelemek mümkün değildir. Blockhash bu sorunu çözer: her görseli piksel değerleri yerine kısa bir parmak izine dönüştürür ve iki parmak izi arasındaki farkı milisaniyeler içinde hesaplar.
SahteAvcı'nın temel analizi tam da bu noktada devreye girer. Tarayıcıda yerel olarak çalışan blockhash-js kütüphanesi, incelenen ilan görselini orijinal marka görseliyle karşılaştırır ve bir benzerlik skoru üretir. Bu skor, risk göstergesidir; sahteliğin kanıtı değildir. Yüksek benzerlik, ilanın manuel incelemeye alınması gerektiğine işaret eder.
Peki bu ölçüm tek başına yeterli midir? Hayır. Görsel benzerlik yalnızca bir sinyaldir. Satıcı profili, fiyat anomalisi ve metin eşleşmesi gibi diğer sinyallerle birlikte değerlendirildiğinde anlamlı hale gelir. Yanlış pozitif kavramını anlamak bu nedenle önemlidir: görsel benzerliği yüksek olan bir ilan, meşru bir yetkili satıcıya ait de olabilir.
Temel analiz tarayıcıda yerel çalışır; isteğe bağlı BYOK modunda görseller seçtiğiniz API sağlayıcısına gönderilir.
Blockhash, algısal karma ailesinin bir üyesidir. Aşağıdaki tablo bu aileyi ve ilgili terimleri karşılaştırır.
| Kavram | Ne yapar? | Blockhash'ten farkı |
|---|---|---|
| pHash (algısal karma) | Görseli frekans alanına dönüştürüp özet çıkarır | Daha yüksek hesaplama maliyeti; renk bilgisini içerebilir |
| dHash (fark karması) | Komşu pikseller arasındaki parlaklık farkını kodlar | Boyut değişimlerine daha duyarlıdır |
| MD5 / SHA-256 (kriptografik karma) | Dosyanın bayt içeriğinden benzersiz dize üretir | Tek piksel değişse tamamen farklı sonuç verir; görsel benzerlik ölçemez |
| CLIP / FashionCLIP | Görsel ve metin anlambilimini birlikte modelleyen derin öğrenme | Çok daha güçlü ama BYOK gerektirir; tarayıcıda yerel çalışmaz |
| Dumping | Fiyat manipülasyonu yöntemi | Görsellerle ilgisi yoktur; fiyat odaklı bir kavramdır |
Dumping kavramı, blockhash ile zaman zaman aynı bağlamda karşınıza çıkabilir: her ikisi de pazaryerinde haksız rekabete işaret eden sinyallerdir. Aralarındaki fark derindir; biri fiyat manipülasyonunu, diğeri görsel benzerlik tespitini tanımlar.
Bir spor giyim markasının logolu tişörtleri Trendyol'da farklı satıcılar tarafından listeleniyor. Otomatik tarama, yeni açılan bir satıcının ilan görselini marka sahibinin orijinal katalog görseli ile karşılaştırıyor. Blockhash, iki görsel arasındaki Hamming mesafesini düşük buluyor; bu, görsellerin yüksek olasılıkla aynı kaynaktan geldiğine işaret ediyor.
Bu sinyal tek başına "taklit" demek değildir. Marka sahibi bu ilanı işaretleyerek satıcı profili, fiyat bandı ve kargo bilgisini ayrıca inceler. Sinyallerin birden fazlası bir arada göründüğünde sosyal medyada ve pazaryerlerinde taklit ürün tespiti için pratik adımlar devreye girer. Marka sahibi, elindeki delil paketini oluşturduktan sonra kaldırma talebini hazırlayabilir.
Blockhash bir filtredir, karar mekanizması değildir. Büyük ölçekli taramalarda hangi ilanların daha yakından inceleneceğini belirlemek için kullanılır.
Daha kapsamlı bir marka koruma çerçevesi için Transparency programının ne olduğunu ve pazaryerlerindeki orijinal ürün doğrulama mekanizmalarını incelemek faydalıdır. Kaldırma sürecinde ise Red Points ile BrandShield arasındaki bağımsız karşılaştırmayı okumak, hangi aracın hangi senaryoya uyduğunu anlamanıza yardımcı olabilir.
Sahte ürün terimlerindeki gelişmeleri ve yeni sözlük eklemelerini doğrudan takip etmek ister misiniz? SahteAvcı bültenine kayıt olun; yeni içerikler yayımlandığında size haber edelim.
Blockhash yalnızca bir hesaplama yöntemidir; yasal niteliği yoktur. Bir görüntü karşılaştırma algoritmasıdır ve herhangi bir hukuki kısıtlamaya tabi değildir. Bu yöntemi kullanan yazılım veya hizmetin ne amaçla kullanıldığı hukuken önem taşır; yöntemin kendisi değil.
Hayır. Blockhash bir tespit aracının parçasıdır; taklit ürün ise hukuki bir kategoridir. Blockhash, iki görsel arasındaki benzerliği ölçer ve bir risk sinyali üretir. Üretilen skor, bir ilanın sahte ürün içerip içermediğini kanıtlamaz; yalnızca incelemeye değer olduğunu gösterir.
Blockhash bir nesne değil, hesaplama sürecidir; "tespit" yerine "uygulanır" demek daha doğrudur. Pazaryeri tarama araçları bu algoritmayı arka planda çalıştırarak ilan görsellerini referans görsellerle karşılaştırır ve benzerlik skoru yüksek ilanları işaretler.