Haksız rekabet sahte ürün kontrol listesi hazırlamak, marka sahibinin en kritik ilk adımıdır. Türk hukuku, tescilli markanın haksız kullanımına karşı birden fazla koruma yolu sunar; ancak hangi yolun işe yarayacağı, elinizdeki kanıt paketinin ne kadar sağlam olduğuna bağlıdır. Bu sayfa, Sınai Mülkiyet Kanunu ve elektronik ticaret mevzuatı çerçevesinde, iddia öncesi hazırlamanız gereken adımları ve belgeleri maddeler hâlinde sunar.
Süreç üç ana aşamadan oluşur: ihlali tespit etmek, kanıt paketini derlemek ve doğru hukuki yolu seçmek. Her aşama için ne yapmanız gerektiğini, hangi sinyallerin güçlü kanıt sayıldığını ve nerede profesyonel destek almanız gerektiğini aşağıda bulacaksınız.
İki farklı hukuki yol birbirini tamamlar; doğru yolu seçmek büyük fark yaratır.
Markanız TÜRKPATENT nezdinde tesciliyse Sınai Mülkiyet Kanunu devreye girer. Tescilli marka, cezai ve hukuki korumanın ön koşuludur. Tescilsiz markalar içinse Türk Ticaret Kanunu'nun haksız rekabet hükümleri uygulanır; bu yol daha uzun ve ispat yükü daha ağırdır. İki yolun farkını bilmek, avukatınızla ilk görüşmeden önce doğru beklentiyi kurmanızı sağlar.
Pratik olarak şunu sorun: TÜRKPATENT sicilinde markanızın tescil belgesi var mı? Varsa güçlü koruma alanındasınız. Marka tescilinin sağladığı "brand registry" güvencesi nedir, ne işe yarar – bu temel kavramı önce netleştirmek sürecin geri kalanını önemli ölçüde kolaylaştırır.
Haksız rekabet iddiasında ise tescil zorunlu değildir; ancak somut zarar veya zarar tehlikesi ispatlanmalıdır. Rakibinizin ticari uygulamasının dürüstlük kuralına aykırılığını, pazar karışıklığına yol açtığını ve bunun size doğrudan zarar verdiğini ortaya koymanız gerekir. Bu ispat standardı, marka tecavüzüne göre daha geniş kapsamlı bir belge seti gerektirir.
Kanıt toplamadan önce ne arayacağınızı bilmek gerekir. Aşağıdaki sinyal kategorileri, marka sahiplerinin en sık karşılaştığı ihlal biçimlerini kapsar.
Bu sinyallerin her biri tek başına yeterli değildir. Güçlü bir kanıt paketi, birden fazla sinyalin aynı ilan üzerinde bir arada bulunduğunu belgeler. "Risk sinyali" ile "kesin kanıt" arasındaki farkı hep hatırda tutun.
Kanıt paketi, avukatınızın veya platformun inceleme biriminin doğrudan kullanabileceği belgeler bütünüdür. Eksik veya zayıf paket, haklı olduğunuz bir iddiayı bile sekteye uğratabilir. Elektronik ticaret mevzuatına göre şikâyete eksik belge eklenirse platform işleme almaz.
Tüm görselleri tek bir klasörde, adlandırma kuralıyla saklayın: tarih_platform_ilan-id_açıklama. Avukatınız ve platform destek birimleri bu düzeni takdir eder.
Elektronik ticaret mevzuatı, pazaryerlerine (aracı hizmet sağlayıcılara) belirli yükümlülükler getirmiştir. Şikâyet yönetmelikte belirtildiği üzere dâhili iletişim sistemi, noter ya da KEP üzerinden yapılmalıdır; standart e-posta yeterli değildir. Şikâyetiniz eksiksizse platform yasal süre içinde yanıt vermek zorundadır.
Hepsiburada gibi pazaryerleri için düzenli izleme ve belgeleme sistemi kurmak, tepkisel şikâyet yerine proaktif bir koruma sağlar. Hepsiburada'da aylık marka koruma raporu hazırlamak bu süreci sistematik hâle getirir ve yeni ihlalleri erken aşamada yakalar.
Platform şikâyeti hızlı ve düşük maliyetli bir ilk adımdır; ancak her zaman yeterli olmaz. Satıcı itiraz ederse, platform yanıt vermezse ya da ihlal tekrar ederse hukuki yollara taşınmak gerekebilir.
İhtiyati tedbir talebi – mahkemeden acil tedbir kararı alınarak ihtilaflı ürünün satışının durdurulması mümkündür. Bu yol, süregelen büyük hasarın önüne geçmek için tercih edilir. Zaman kritiktir; ihlal fark edildiğinde belgeler hazır olmalıdır.
Cezai şikâyet – tescilli marka ihlalinde cezai yola gidilebilir. Hukuk bürosunca kaynakların güvenilir hukuk bilgi havuzuna göre, Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında tecavüz eden kişi şikâyet üzerine hapis ve adli para cezasıyla karşılaşabilir. Bu yol hem caydırıcıdır hem de delil elde etme sürecini hukuki bir zemine taşır.
Tazminat davası – fiilden kaynaklanan maddi ve manevi zararın tazmini talep edilebilir. Tutar dosyaya ve mahkemenin takdirine göre değişir; kesin rakam vermek mümkün değildir.
Haksız rekabet davası (TTK) – tescilsiz marka veya tescil kapsamı dışındaki ticari kimlik unsurları için bu yol ön plana geçer. İspat standardı farklıdır; avukatınızın strateji belirlemesine ihtiyaç vardır.
Sosyal medya kanalları da ihlalin bir parçasıysa durum daha karmaşık hâle gelir. Sosyal medyada taklit ürün satışının hukuki boyutları ve maliyetleri ayrı bir değerlendirme gerektirir; pazaryeri şikâyetiyle eş zamanlı yürütülmesi çoğu zaman tercih edilir.
Evet. Bir rakibin web sitesi veya alan adı, markanızı izinsiz kullanıyorsa platform şikâyeti değil, farklı bir prosedür işletilir. Alan adı uyuşmazlıklarında ICANN veya yerel kayıt kuruluşuna başvuru, web sitesi ihlallerinde ise içerik kaldırma yolları ve mahkeme kararı gündeme gelir. Alan adı ve web sitesi şikâyetinin nasıl işlediği konusunda ayrı bir rehber hazırladık; pazaryeri dışına taşan ihlallerde bu adımı atlamamak gerekir.
Alan adı süreçlerinde delil toplama mantığı aynıdır: tarih damgalı ekran görüntüsü, WHOIS kaydı çıktısı, tescil belgesi. Fark, başvuru yapılacak kurumda ve izlenecek usulde yatar.
Her ihlal avukat gerektirmez. Küçük ölçekli, tekil bir ilanı platform şikâyetiyle kaldırmak çoğunlukla yönetilebilir. Peki hangi noktada profesyonel hukuki destek zorunlu hâle gelir?
| Durum | Önerilen yol | Gerekçe |
|---|---|---|
| Tek ilanda basit marka kullanımı | Platform şikâyeti + izleme yazılımı | Hızlı, düşük maliyet; yasal süre kısa |
| Satıcı itiraz etti, ilan yeniden yayımlandı | Avukat + güçlendirilmiş delil paketi | İtiraz süreci hukuki değerlendirme gerektirir |
| Aynı satıcıdan tekrar eden ihlal | Avukat + ihtiyati tedbir talebi | Süregelen zarar; acil tedbir gerekebilir |
| Birden fazla platformda eş zamanlı ihlal | Yazılım izleme + avukat koordinasyonu | Ölçek yönetimi ve delil tutarlılığı kritik |
| Tescilsiz marka, haksız rekabet iddiası | Avukat (TTK yolu) | İspat standardı farklı; hukuki strateji şart |
| Cezai şikâyet veya tazminat davası | Avukat zorunlu | Yargı süreçleri temsil gerektirir |
Maliyet-fayda değerlendirmesi net bir karar noktasıdır. Avukat mı, yazılım mı kullanmak daha ekonomik sorusunu somut senaryolar üzerinden ele alan bir karşılaştırma hazırladık; hangi yolun size uygun olduğunu oradan değerlendirebilirsiniz.
SahteAvcı bu süreçte ne yapabilir? Eklenti, Trendyol, Hepsiburada, n11, Amazon Türkiye, Dolap ve Çiçeksepeti'nde ilan taramak ve risk sinyallerini görselleştirmek için kullanılır. Temel analiz tarayıcınızda yerel çalışır; isteğe bağlı BYOK modunda görseller seçtiğiniz API sağlayıcısına gönderilir. Eklenti bir risk skoru üretir – sahtelik kanıtı değildir; avukatlık hizmeti vermez. Ancak kanıt paketi oluşturma sürecini hızlandırır ve tekrar eden izlemeyi otomatikleştirir.
Kanıt paketinizi hızlıca derlemek ve ihlalleri sistematik şekilde izlemek istiyorsanız SahteAvcı'ya göz atın. Kurulum birkaç dakika sürer; ücretsiz planla hemen başlayabilirsiniz. Hukuki destek gerekiyorsa durumunuzu hukuki destek formundan anlatın; iş birliği yaptığımız bağımsız hukuk bürolarına yönlendirelim.
Her durumda zorunlu değildir. Tek bir ilanı platform şikâyetiyle kaldırmak çoğu zaman mümkündür. Ancak satıcı itiraz ederse, ihlal tekrar ederse veya tescilsiz marka üzerinden TTK yoluyla ilerliyorsanız avukat almak hem hızlandırır hem de hata riskini azaltır. Cezai şikâyet veya tazminat davası için avukat zorunludur.
Süre, yola ve dosyanın karmaşıklığına göre büyük ölçüde değişir. Platform şikâyetinde elektronik ticaret mevzuatı yasal bir yanıt süresi öngörmektedir; ancak yargı süreçleri daha uzundur. Mahkeme davalarının ne kadar sürdüğüne dair doğrulanmış ortalama veri kamuya açık değildir; avukatınız somut dosyanız için gerçekçi bir tahmin yapabilir.
Temel belgeler şunlardır: marka tescil belgesi (tescilli markalar için), ihlal edilen ilanın tarih-saat damgalı ekran görüntüsü ve URL'si, varsa test alımı kanıtı, orijinal ile ihlal edilen görselin karşılaştırması ve gerçeğe aykırı beyandan sorumluluk üstlenme beyanı. Eksik belge, platform şikâyetini işleme almaz; mahkeme sürecinde ise ispat zayıflığı yaratır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. SahteAvcı avukatlık hizmeti vermez; talep hâlinde iş birliği yaptığımız bağımsız hukuk bürolarına yönlendirme yapar. Somut olayınız için mutlaka bir avukata danışın.